Pieter Buffel
Business unit manager EnISSA
Sinds 2011 koppelen we MIP aan GC-MS. Daarmee bouwen we aparte profielen op voor bijvoorbeeld PCE, TCE of benzeen. Je ziet dus veel specifieker welke stof waar voorkomt.
De aandacht voor zulke hoge-resolutiemetingen groeit. Dat is logisch: sterke geologische variatie maakt bodemonderzoeken vaak complex, terwijl klassieke meetmethoden niet altijd voldoende detail bieden om verspreidingspatronen goed te begrijpen. Ook in Frankrijk lijkt die aandacht toe te nemen. De recente technische fiche van BRGM over MIP illustreert dat: ze beschrijft de meerwaarde van MIP voor hoge-resolutieonderzoek, maar ook enkele beperkingen en aandachtspunten van de techniek. EnISSA kent die beperkingen goed. Net daarom combineren we MIP sinds 2011 met GC-MS. Zo voegen we chemische specificiteit toe aan de hoge verticale resolutie van MIP en verkleinen we een aantal interpretatieproblemen die bij klassieke detectoren optreden.
Sites met een lange geschiedenis, een complexe ondergrond en bodemverontreiniging die zich moeilijk laat afbakenen: voor zulke dossiers schakelen opdrachtgevers in Frankrijk steeds vaker EnISSA in. Met hoge-resolutieonderzoek brengt het team scherper in beeld welke stoffen aanwezig zijn, waar ze zich bevinden en hoe ze zich verspreiden.
Onze expert Pieter Buffel vertelt hoe de combinatie van MIP en GC-MS daarbij helpt, en wat dat oplevert voor de opdrachtgever.
Pieter, voor welke vragen kloppen opdrachtgevers in Frankrijk bij jullie aan?
“We krijgen steeds vaker de vraag om extra detail te brengen in complexe bodemonderzoeken. Er zijn al metingen, maar die verklaren onvoldoende waar de verontreiniging precies zit en hoe die zich verspreidt.
In Frankrijk gaat het bij onze projecten vaak om RDC (Remedial Design Characterization). De centrale vraag is dan vooral: hoe groot is het brongebied waar de grootste saneringsinspanning nodig is?
Om dat goed te beantwoorden, moet je veel nauwkeuriger begrijpen hoe dat brongebied is opgebouwd. Waar zitten de hoogste belastingen? Welke lagen spelen een rol in de verspreiding? En in welke lagen zit verontreiniging vooral gesorbeerd en blijft ze van daaruit naleveren?
Hoe scherper je dat beeld krijgt, hoe sterker de basis voor het uiteindelijke saneringsontwerp.”
Wat valt je op bij de onderzoeken in Frankrijk?
”We zien er relatief vaak peilbuizen met lange filters. Die verzamelen grondwater uit verschillende dieptes en niveleren daardoor de verticale variatie uit. Een dunne, sterk verontreinigde laag kan zo vermengd raken met minder verontreinigd water uit boven of onderliggende lagen. De analyse klopt voor het genomen staal, maar vertelt je minder over waar de verontreiniging zit en in welke lagen ze zich verspreidt.
Je kijkt dan met een meetresolutie die niet altijd aansluit bij de schaal waarop de verontreiniging in de ondergrond varieert. Net bij complexe verspreidingspatronen kan dat belangrijke informatie verbergen.
Met MIP meten we vrijwel continu tijdens het sonderen. Zo brengen we die verticale verschillen veel scherper in beeld. Door meerdere sonderingen te combineren, krijgen we een driedimensionaal beeld van waar de verontreiniging zit, via welke lagen ze zich verplaatst en in welke lagen ze vooral gesorbeerd is en van daaruit blijft naleveren. Die hogere resolutie levert dus niet alleen meer informatie op, maar zorgt vooral voor informatie op de juiste schaal.
Voor mij draait hogeresolutieonderzoek daarom om méér weten, maar vooral om meten op de schaal waarop de verontreiniging zich werkelijk gedraagt.
Dat inzicht is belangrijk om het verspreidingsmechanisme goed te begrijpen en vervolgens een saneringsoplossing te kiezen die op de juiste lagen en processen aangrijpt.”


Jullie combineren MIP met GC-MS. Waarom is die koppeling zo belangrijk?
”Klassieke MIP-detectoren geven een signaal bij de aanwezigheid van verontreiniging, maar onderscheiden de afzonderlijke stoffen in een mengsel niet. Sinds 2011 koppelen we MIP aan GC-MS. Daarmee bouwen we aparte profielen op voor bijvoorbeeld PCE, TCE of benzeen. Je ziet dus veel specifieker welke stof waar voorkomt.
Dat helpt ook om meetgegevens juist te interpreteren. Sommige stoffen bereiken de bovengrondse detector later dan andere. Ondertussen zit de sonde al dieper. Daardoor lijkt de verontreiniging soms verder naar beneden door te lopen dan werkelijk het geval is. Door de stoffen afzonderlijk te identificeren, herkennen we zulke vertraagde signalen beter.
Bovendien geeft de verhouding en ruimtelijke opeenvolging van moeder- en afbraakproducten aanwijzingen over waar natuurlijke afbraak plaatsvindt en hoe ver die is gevorderd in verschillende bodemlagen. En dankzij de gevoelige detectie volgen we ook lagere concentraties verder van de bron. Die combinatie van detail en chemische informatie zetten we steeds vaker in Frankrijk in.”



Waar liggen de grenzen van die aanpak?
”Onze resultaten blijven semi-kwantitatief. Voor exacte concentraties heb je nog altijd klassieke staalname en laboratoriumanalyses nodig. Ook raakt een sonde niet door elke bodem: harde of grove lagen blijven een beperking.
De meerwaarde zit in wat je vóór de staalname al weet. We helpen de bodemdeskundige bepalen waar aanvullende stalen en peilbuizen echt ontbrekende informatie opleveren.”
Wat levert dat op voor de Franse opdrachtgever?
”Het absolute voordeel? Minder onzekerheid voor je aan de sanering begint. Een scherper beeld van waar de verontreiniging zit – en waar niet – maakt het mogelijk om het brongebied en het te behandelen bodemvolume nauwkeuriger in te schatten. Daardoor wordt de saneringsraming betrouwbaarder.
Tijdens de uitvoering vertaalt zich dat in een gerichtere aanpak. Je verkleint het risico dat je onnodig grote volumes behandelt, maar ook dat je zones mist en achteraf met restverontreiniging of bijkomende maatregelen geconfronteerd wordt.
De waarde van hoge-resolutieonderzoek zit dus niet alleen in méér weten. Het gaat erom vóór de sanering de onzekerheid voldoende te verkleinen om gerichter te ontwerpen, realistischer te budgetteren en efficiënter uit te voeren.”

